ميرزا محمد حيدر دوغلات
مقدمه 123
تاريخ رشيدى ( فارسي )
مىشد ) و احتمالا ناحيه درياچه لوب « 1 » بود ؛ در حالى كه بدون قره شهر - بعدها چاليش - و در طول تمامى شرق آن ، همچنانكه خواهيم ديد ، ايالتى را تشكيل مىداد كه نام قديمىاش « اويغورستان » بود . در جنوب در طول تمامى منطقه ، سراشيبى تند ارتفاعات تبت - كوئن لون « 2 » و آلتى تاغ - آن را به كلى از مناطق دور تر جدا مىساخت . بطور كلى ، پامير منتهى اليه مرز غربى آن را تشكيل مىداد تا جايى كه اين حدود به طرف شمال با مرزهاى جنوبى دره رودخانه سيحون هممرز مىگشت ، زيرا اين ارتفاعات از آن وقت تا به حال ظاهرا ناحيه كاشغر را از فرغانه جدا كرده است . مشخص نيست كه مرزهاى حقيقى ناحيه پامير چه بوده ، اما ميرزا حيدر هنگام صحبت از ساريغ - گول اظهار مىدارد كه آن ناحيه در نهايت داخل ولايت آلتى شهر قرار گرفته ، و گاهى نيز مىبينيم و خان و شغنان با وجودى كه على القاعده ارتباطى به موضوع نداشته از توابع كاشغر محسوب شدهاند . اين مرزها عليرغم تقريبى و معمولى بودن نمىتواند دنباله مرزهاى مذكور محسوب گردد ، از يك سو هرگز از آن حدود تجاوز نكرده ، و از سوى ديگر اين مرزها شامل ناحيهايست كه پيوسته دست نخورده باقى مانده است . حقيقت امر اين است كه آنها گاه گاهى تغييرات قابل توجهى داشتهاند . مثلا قبل از ظهور تيمور ، تهاجمات مغولها به شاش ، تركستان و حتى ماوراء النهر ، رويدادى عادى محسوب مىشد ، اما در تاريخ متأخرشان ، بارها نفوذ خود را به مناطقى گسترش دادند كه در حقيقت متعلق به آلتى شهر نبود . به اين ترتيب هنگامى كه امور همسايگان آنها در دست فرمانروايان قدرتمندى قرار مىگرفت ، بخشهايى از مغولستان براى مدتى از آن جدا مىشد و ظاهرا تعدادى از سكنه در پيوستن به خدمت فاتح موفق وقت ، ترديدى به خود راه نمىدادند . بخشى كه به مغولستان مشهور بود به طور گستردهاى از جهات مختلف با ولايت مجاور خود در جنوب تفاوت داشت . آنجا كه سرزمين كوهستانها ، رودخانهها و درياچهها ، سرزمين مراتع كوهستانى و مرغزاران ، سرزمين درههاى پردرخت و حتى
--> ( 1 ) . bol ekal . ( 2 ) . nul neuk .